ข่าวลือที่ว่างานปั้นดินเผาทำมือจะถูกแทนที่ด้วยเครื่องจักรอาจต้องพิจารณาใหม่ เมื่อมีกระแสการใช้เทคโนโลยีเข้ามาร่วมปั้น ดินเหนียวที่ธรรมชาติสร้างสรรค์ กับนวัตกรรมที่มนุษย์สร้างขึ้น ได้ถูกผนวกเข้าด้วยกันอย่างลงตัว ณ ใจกลางกรุงเทพฯ ในงาน “Clay & Code” ที่เพิ่งจบไปเมื่อสัปดาห์ที่แล้ว ความร่วมมือระหว่างกลุ่มสตาร์ทอัพด้านเทคโนโลยีและชุมชนศิลปินดินเผาได้สร้างความฮือฮา พวกเขามุ่งมั่นที่จะแสดงให้เห็นว่างานฝีมือดั้งเดิมไม่เพียงแต่จะไม่ตายหายไป แต่ยังสามารถเติบโตอย่างก้าวกระโดดได้ด้วยพลังของเทคโนโลยีในยุคดิจิทัล
ภายในงาน Clay & Code นายสิปปกร สง่าศิลป์ ศิลปินดินเผารุ่นใหม่ไฟแรง ได้จัดแสดงผลงานชุด “อนาคตในอุ้งมือ” ซึ่งเป็นงานประติมากรรมเซรามิกที่ผสมผสานการปั้นด้วยมือแบบดั้งเดิมเข้ากับการใช้เครื่องพิมพ์ 3 มิติเพื่อสร้างลวดลายที่สลับซับซ้อนเกินกว่าการควบคุมของมนุษย์เพียงอย่างเดียว ผลงานของเขาไม่เพียงแต่ทำให้ผู้ชมทึ่งในความงามเท่านั้น แต่ยังจุดประกายคำถามที่ว่า “ศิลปะดินเผาจะไปได้ไกลแค่ไหน?” และ “เรายังต้องการ ‘ดิน’ ในการสร้างสรรค์อยู่หรือไม่?” นายสิปปกรยังได้สาธิตการใช้แอปพลิเคชัน AI ที่ช่วยในการออกแบบโครงสร้างและคำนวณการยืดหดของดินระหว่างการเข้าเตาเผา ทำให้งานแต่ละชิ้นมีโอกาสผิดพลาดน้อยลงอย่างไม่น่าเชื่อ
การเคลือบสี ซึ่งเป็นอีกหัวใจสำคัญของงานเซรามิก ก็ได้รับการพัฒนาไปอีกขั้น ผู้เข้าร่วมงานได้ทดลองใช้ปากกาอิเล็กทรอนิกส์ที่สามารถวิเคราะห์ส่วนผสมของเคลือบดินเผาและแนะนำอุณหภูมิที่เหมาะสมสำหรับการเผา เพื่อให้ได้สีและพื้นผิวที่ตรงตามความต้องการมากที่สุด นวัตกรรมนี้ไม่เพียงแต่ช่วยลดการลองผิดลองถูก แต่ยังเปิดโอกาสให้ศิลปินหน้าใหม่สามารถสร้างสรรค์ผลงานที่มีคุณภาพเทียบเท่ามืออาชีพได้ภายในเวลาอันสั้น นายชัชพล รักษ์วงค์ ผู้เชี่ยวชาญด้านเคมีเซรามิกจากสำนักวิจัยวัสดุศาสตร์ กล่าวว่า “เทคโนโลยีเหล่านี้กำลังทำให้กระบวนการที่เคยซับซ้อนและต้องอาศัยประสบการณ์หลายปี กลายเป็นเรื่องที่เข้าถึงได้ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน”
สิ่งที่น่าสนใจไม่แพ้กันคือการที่เทคโนโลยีได้เข้ามาช่วยตอบคำถามยอดฮิตที่ว่า “ปั้นดินเผาใช้ดินอะไร?” ในเวิร์คช็อปพิเศษ ผู้จัดงานได้นำเสนอเครื่องวิเคราะห์ดินแบบพกพา ซึ่งสามารถระบุชนิดและคุณสมบัติของดินเหนียวจากแหล่งต่างๆ ได้แบบเรียลไทม์ ทำให้ศิลปินสามารถเลือกใช้ดินที่เหมาะสมกับประเภทของงานได้อย่างแม่นยำยิ่งขึ้น ไม่ว่าจะเป็นดินจากลำปางที่เหมาะกับการขึ้นรูปทรงสูง หรือดินราชบุรีที่ให้ความนุ่มนวลเหมาะกับงานปั้นละเอียด เทคโนโลยีนี้ไม่เพียงแต่ยกระดับมาตรฐานงานปั้นดินเผาเท่านั้น แต่ยังเป็นการอนุรักษ์ภูมิปัญญาการเลือกใช้ดินตามท้องถิ่นได้อย่างยั่งยืน
ผู้จัดงาน Clay & Code ได้ประกาศแผนการขยายผลโครงการไปสู่การสร้างแพลตฟอร์มออนไลน์สำหรับศิลปินดินเผาทั่วประเทศ แพลตฟอร์มนี้จะทำหน้าที่เป็นศูนย์รวมความรู้ แหล่งแลกเปลี่ยนซื้อขายวัตถุดิบ และพื้นที่สำหรับจัดแสดงผลงานเสมือนจริง โดยมีเป้าหมายเพื่อสร้างเครือข่ายศิลปินดินเผาที่เข้มแข็งและนำเสนอผลงานสู่ตลาดโลก แผนงานนี้จะถูกนำเสนอในงาน CraftTech Summit ซึ่งคาดว่าจะเป็นการเปิดตัวครั้งสำคัญที่จะเปลี่ยนภูมิทัศน์ของหัตถกรรมไทย และเสริมสร้างศิลปะแห่งการใช้สมาธิและขั้นตอนการปั้นเครื่องปั้นดินเผาเป็นของใช้ในบ้านให้ก้าวไกลไปอีกระดับ
เทคโนโลยีไม่ได้เป็นศัตรูกับงานฝีมือเสมอไป หากแต่เป็นเครื่องมือที่จะช่วยยกระดับและเปิดประตูสู่โลกใหม่ๆ การผสมผสานความแม่นยำของรหัสคอมพิวเตอร์เข้ากับความงดงามของงานปั้นดินเผาทำมือจึงไม่ใช่เพียงแค่เทรนด์ชั่วคราว แต่เป็นอนาคตที่กำลังก่อร่างสร้างตัวอยู่ตรงหน้าเรา ทิ้งให้เราตั้งคำถามทิ้งท้ายว่า “ในอีกไม่กี่ปีข้างหน้า เราจะได้เห็นอะไรจากวงการดินเผาอีกบ้าง?” คำตอบอาจจะถูกปั้นขึ้นมาแล้วก็เป็นได้
